केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा शनिवारी सांगितले की, नार्कोटिक्स कंट्रोल ब्युरोने (NCB) कॅप्टॅगॉनची पहिलीच कारवाई केली आहे. ‘ऑपरेशन रेजपिल’ अंतर्गत ₹182 कोटी.>तथाकथित “जिहादी ड्रग”, किमती ₹‘ऑपरेशन रेजपिल’ अंतर्गत 182 कोटी.
“मध्यपूर्वेसाठी ठरलेल्या ड्रग्जच्या खेपेचा पर्दाफाश आणि एका परदेशी नागरिकाला अटक करणे ही अमली पदार्थांविरुद्ध शून्य सहिष्णुतेची आमच्या वचनबद्धतेची चमकदार उदाहरणे आहेत,” शाह यांनी X वर एका पोस्टमध्ये म्हटले आहे.
“मी पुन्हा सांगतो, आम्ही भारतामध्ये प्रवेश करणाऱ्या प्रत्येक ग्रॅम ड्रग्जवर आळा घालू किंवा आमचा प्रदेश पारगमन मार्ग म्हणून वापरून देश सोडू. NCB च्या शूर आणि दक्ष योद्ध्यांना धन्यवाद,” तो पुढे म्हणाला.
पण कॅप्टॅगॉन म्हणजे नेमके काय आणि अमित शाह यांनी त्याचा उल्लेख “जिहादी ड्रग” असा का केला? येथे एक खोल डुबकी आहे:
कॅप्टॅगॉन औषध काय आहे?
कॅप्टॅगॉन हे सामान्य रस्त्याचे नाव आहे जे ऐतिहासिकदृष्ट्या फेनेथिलाइनशी संबंधित आहे, एक कृत्रिम उत्तेजक औषध जे मूळतः 1960 मध्ये लक्ष विकारांच्या वैद्यकीय उपचारांसाठी विकसित केले गेले होते. एडीएचडी आणि नार्कोलेप्सी. त्याच्या व्यसनाधीन गुणधर्मांमुळे आणि दुरुपयोगाच्या संभाव्यतेमुळे, मूळ फार्मास्युटिकल फॉर्म्युलेशन अखेरीस 1980 च्या दशकात आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रतिबंधित केले गेले.
सूत्रांनुसार, सध्या बेकायदेशीर ड्रग मार्केटमध्ये फिरत असलेल्या बहुतेक बेकायदेशीर कॅप्टॅगॉन टॅब्लेटमध्ये सामान्यत: ॲम्फेटामाइन, कॅफीन, मेथाम्फेटामाइन आणि इतर कृत्रिम उत्तेजक घटक असतात. या औषधाची निर्मिती गुप्तपणे केली जाते.
सूत्रांनी जोडले की कॅप्टॅगॉनचा पश्चिम आशियातील काही भागांमध्ये उत्तेजक आणि उत्साहवर्धक प्रभावांसाठी मोठ्या प्रमाणावर गैरवापर केला जातो. या प्रभावांमध्ये वाढलेली सतर्कता आणि ऊर्जा, कमी भूक आणि थकवा, तात्पुरता उत्साह, दीर्घकाळ जागृत राहणे आणि आत्मविश्वास आणि आक्रमकता यांचा समावेश होतो.
औषधामुळे वारंवार वापर केल्यावर दृष्टीदोष निर्णय, आवेगपूर्ण वर्तन आणि मानसिक अवलंबित्व देखील कारणीभूत ठरते.
काही प्रदेशांमध्ये याला “गरीब माणसाचे कोकेन” असेही संबोधले जाते.
कॅप्टॅगॉनला ‘जिहादी ड्रग’ का संबोधले जाते?
सूत्रांनी सांगितले की कॅप्टॅगॉनचा आंतरराष्ट्रीय मीडिया आणि सुरक्षा प्रवचनात वारंवार “जिहादी ड्रग” म्हणून उल्लेख केला गेला आहे आणि गेल्या काही वर्षांपासून त्याचा गैरवापर आणि तस्करी याच्या काही भागांमध्ये कार्यरत असलेल्या अतिरेकी आणि संघर्ष-क्षेत्र नेटवर्कशी संबंध जोडणारे वारंवार आरोप आणि गुप्तचर माहिती. पश्चिम आशिया.
आंतरराष्ट्रीय एजन्सींनी कॅप्टॅगॉन व्यापाराला पश्चिम आशियातील सर्वात लक्षणीय उदयोन्मुख सिंथेटिक ड्रग धोक्यांपैकी एक म्हणून ओळखले आहे, ज्यात गुप्त प्रयोगशाळा, पूर्ववर्ती रासायनिक वळव, हवाला वित्तपुरवठा, बनावट व्यापार दस्तऐवजीकरण, सागरी तस्करी मार्ग, कुरिअर नेटवर्क आणि अत्याधुनिक लपविण्याची यंत्रणा यांचा समावेश आहे. हे तुलनेने कमी उत्पादन खर्च आणि अत्यंत उच्च अवैध मागणीमुळे आहे. बेकायदेशीर कॅप्टॅगॉन उत्पादनाचे प्राथमिक केंद्र ऐतिहासिकदृष्ट्या आहे सीरिया.
सारख्या गटांद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या शब्दावलीचा उदय झाला इस्लामिक स्टेट ऑफ इराक अँड सीरिया (ISIS) कारण औषधाच्या उत्तेजक प्रभावामुळे वापरकर्त्यांना दीर्घकाळ जागृत राहण्यास, भीती आणि थकवा कमी करण्यास, आक्रमकता आणि जोखीम पत्करण्याची वर्तणूक वाढवण्यास आणि तणावपूर्ण परिस्थितीत दीर्घकाळ लढा सारखी क्रिया टिकवून ठेवण्यास सक्षम केले.
गेल्या दशकातील विविध आंतरराष्ट्रीय तपासण्या आणि संघर्ष-क्षेत्रातील पुनर्प्राप्तीवरून असे दिसून आले आहे की युद्धग्रस्त प्रदेशांमध्ये कार्यरत सशस्त्र गट आणि तस्करी सिंडिकेटमध्ये कॅप्टॅगॉन गोळ्या सापडल्या आहेत.
सूत्रांच्या मते, कॅप्टॅगॉन तस्करीतून मिळणारा प्रचंड नफा देखील ISIS सारख्या अतिरेकी-संबंधित नेटवर्कसाठी बेकायदेशीर वित्तपुरवठा करण्याचे महत्त्वपूर्ण स्रोत बनले आहे.
